निगेटिव्ह मार्किंग कशी मोजतात? (1/4, 1/3 आणि +4/-1 सूत्र व उदाहरणे)
स्पर्धा परीक्षांमध्ये अंधाधुंद अंदाज (Guesswork) रोखण्यासाठी निगेटिव्ह मार्किंग पद्धत वापरली जाते. विविध परीक्षांमधील निगेटिव्ह मार्किंगचे अचूक गणित खालीलप्रमाणे आहे. उत्तरतालिका त्याच चाचणीची आहे आणि प्रश्नांचा क्रम जुळतो याची खात्री करा. वर्गाचा निकाल वापरण्यापूर्वी काही उत्तरे स्वतः तपासून गुण जुळवून पहा.
१. निगेटिव्ह मार्किंगचे मूळ सूत्र
एकूण निव्वळ गुण (Net Score) = (बरोबर प्रश्न × एका बरोबर प्रश्नाचे गुण) − (चुकीचे प्रश्न × एका चुकीच्या प्रश्नाची वजावट). लक्षात ठेवा: न सोडवलेल्या (Skipped) प्रश्नांसाठी कोणतेही गुण कापले जात नाहीत.
२. प्रमुख परीक्षांमधील निगेटिव्ह मार्किंग पद्धती
भारतातील प्रमुख परीक्षांमध्ये खालील ३ पॅटर्न सर्वाधिक वापरले जातात:
- १/४ (0.25) निगेटिव्ह [MPSC, SSC, रेल्वे]: ४ प्रश्न चुकल्यास १ बरोबर प्रश्नाचे गुण वजा होतात. उदा. ७० बरोबर (+70) आणि १२ चूक (-3) = ६७ गुण.
- +4 / -1 निगेटिव्ह [NEET UG, JEE Main]: बरोबर उत्तरासाठी ४ गुण मिळतात आणि चुकीच्या उत्तरासाठी १ गुण कापला जातो. उदा. १५० बरोबर (600) आणि २० चूक (-20) = ५८० गुण.
- १/३ (0.33 / 0.66) निगेटिव्ह [UPSC Prelims]: ३ प्रश्न चुकल्यास १ बरोबर प्रश्नाचे पूर्ण गुण वजा होतात.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
सोडलेल्या (Unattempted) प्रश्नाला निगेटिव्ह मार्किंग लागते का?
नाही. तुम्ही जर प्रश्नाचा कोणताही बबल रंगवला नाही, तर त्याला ० गुण मिळतात; निगेटिव्ह मार्किंग लागत नाही. उत्तरतालिका त्याच चाचणीची आहे आणि प्रश्नांचा क्रम जुळतो याची खात्री करा. वर्गाचा निकाल वापरण्यापूर्वी काही उत्तरे स्वतः तपासून गुण जुळवून पहा. तुमच्या चाचणीच्या सूचनांमध्ये दिलेले गुण आणि चुकीच्या उत्तराची गुणकपात वापरा.