OMR शीट म्हणजे काय? (Optical Mark Recognition संपूर्ण माहिती)

१. OMR शीट म्हणजे नेमके काय?

OMR (Optical Mark Recognition) ही एक विशेष प्रकारची छापील उत्तरपत्रिका असते ज्यावर प्रश्नक्रमांक आणि त्यापुढे A, B, C, D असे गोलाकार बबल्स (Bubbles) दिलेले असतात. विद्यार्थ्याला योग्य उत्तराचा बबल काळ्या किंवा निळ्या बॉलपेनने पूर्णपणे गडद करावा लागतो. तुमच्या सराव प्रश्नपत्रिकेशी प्रश्नसंख्या आणि उत्तरांच्या पर्यायांची संख्या नीट जुळवा.

सामान्य उत्तरपत्रिका मानवी शिक्षकांकडून तपासल्या जातात, तर OMR शीट ही प्रकाशकिरणांच्या (Optical Scanner) किंवा कॅमेरा इमेज प्रोसेसिंगच्या मदतीने संगणकाद्वारे तपासली जाते.

२. OMR शीटचे प्रमुख घटक कोणते असतात?

आमच्या शीटवर क्रमांक दिलेल्या उत्तरांच्या ओळी, प्रत्येक पर्यायासाठी बबल्स आणि कॅमेरा तपासणीसाठी कोपऱ्यांतील खुणा असतात. निवडलेल्या मांडणीत नावाची जागा, रोल नंबरची चौकट किंवा संच कोडही असू शकतो. छापण्यापूर्वी वर्गासाठी कोणते रकाने आवश्यक आहेत ते तपासा. वेळ लावून चाचणी सुरू करण्यापूर्वी प्रत्येक रकाना कसा भरायचा हे विद्यार्थ्यांना नीट समजावून सांगा.

• चार कोपऱ्यांतील काळे चौकोन (Corner Alignment Marks / Timing Tracks): यांच्या मदतीने स्कॅनर पानाचा कोन आणि बबल्सची नेमकी जागा ओळखतो.
• रोल नंबर ग्रिड (Roll Number Grid): यात अंकांच्या खाली ० ते ९ चे बबल्स असतात.
• प्रश्नपत्रिका संच कोड (Question Paper Set Code - A, B, C, D): प्रत्येक विद्यार्थ्याला कोणता सेट मिळाला आहे हे ओळखण्यासाठी.
• उत्तर बबल क्षेत्र (Answer Bubble Matrix): १ ते १०० किंवा २०० प्रश्नांचे रकाने.

३. OMR स्कॅनर बबल्स कसा वाचतो?

कागदाचा पांढरा भाग प्रकाश परावर्तित (Reflect) करतो, तर काळ्या शाईने रंगवलेला बबल प्रकाश शोषून घेतो. जिथे प्रकाशाचे परावर्तन सर्वात कमी होते, तो पर्याय विद्यार्थ्याने निवडला आहे असे सॉफ्टवेअर नोंदवते. उत्तरतालिका त्याच चाचणीची आहे आणि प्रश्नांचा क्रम जुळतो याची खात्री करा.